قالب وبلاگ


ادبيات ترکي خراسان شمالي
شعرونثرترکي بجنوردي 
[ سه شنبه هشتم اردیبهشت ۱۳۹۴ ] [ 17:37 ] [ همشهري ]
 

 

کتاب ایریمنگ سئزلره منتشرشد

 

  

مرکزفروش :بجنورد- پاساژتاجفر- کتابفروشی گوتنبرگ

[ پنجشنبه بیست و هفتم فروردین ۱۳۹۴ ] [ 19:12 ] [ همشهري ]
انه منگ    سن انه منگ 

 

 

کر کره ننگ پروازه ینگ 

  

 

دولانم دورنگه که   پر پره ننگ آوازه ینگ  

 

 

ائشتم هرگیجه من  کاشگا سننگ لای لاینگه 

 

 

یاغشنگ نم نمننگ سسه بهارنگ سازه ینگ 

 

 

آبشاره اوخشیر سننگ مهرنگ انم 

  

 

سن صبرله داغنگ وعاطفه ننگ چشمه سه ینگ 

 

 

انم او جانم ده یو   آیم ده یو     هم قنطم 

  

 

سن قرنقه گئجه منگ شو 

 

 

 رازه ینگ شو رازه ینگ  

 

 

گیندزم  سن گینمنگ هرگینمنگ ائرته سه ینگ  

 

 

ایریم سن گئزمنگ سن گئزمنگ تیته سه ینگ 

 

 

آسمان الدوزه ینگ سفره مزنگ سن دوزینگ  

 

 

شمع کمن یانرنگ و  

 

 

ایسته مسم    سن تیکننگ 

 

 

قزلنگ سن گیمیشنگ  

 

 

سن الماسنگ دانه سه ینگ  

 

 

گئونر خدای سنه بیلم اوننگ احساسه ینگ  

 

 

سرو انم ...صنوبرنگ...  

 

 

 

قوجاق قوجاق یاسمننگ  

  

دلنوشته ی عشق یعنی مادر  ....

 

  

 گل ریحانه سننگ  

 

  ایری شو پل ده یاسه ینگ   

  

ترجمه  

 

 

مادرم هستی

 

مادرم هستی  تو مادرم هستی 

 

تو مانند پرواز قاصدک ها 

 

دورت بگردم که  به آواز پروانه ها میمانی 

 

کاش هرشب صدای لالایی ترا میشنیدم 

 

صدای تو صدای نم نم باران است و ساز بهاران 

 

مهرتو بمانند آبشارانست 

 

صبر تو همانند کوه و چشمه عاطفه هستی  

 

مادرم جانم بود و ماهم بود و پر پرواز من 

 

تو همان راز شبهای تاریک منی مادرم 

 

روز من ...تو خورشید منی تو صبح هر روزمنی 

 

تو قلب منی ...چشم منی ...وسط وسط چشمم 

 

تو ستاره آسمانی ...نمک سفره مان 

 

مانند شمع میسوزی ...نکند تمام شوی  

 

تو طلایی ...نقره ای یا دانه الماسی 

 

خداوند هم به تو میبالد میدانم که تو احساس خداوندی 

 

مادر چون سرو و صنوبرم تو بغل بغل یاسمنی 

 

تو گل ریحانه هستی... در باغ قلب من تو گل یاسی 

 

« در کوچه جان همیشه مادر باقیست» 

 

«شعریست که تا ابد به دفتر باقیست» 

 

روز مادر و روز زن به تمام  بانوان مبارک

 

 

[ چهارشنبه نوزدهم فروردین ۱۳۹۴ ] [ 21:24 ] [ همشهري ]
ائرته که توردم   خووله سسلرنه ائشدم 

 

 

خورازاوخیئرده باجمه قارداشمه اویاتدم 

  

 

یقودلن ایدیش ایاق دونگ نن که اوردئیده 

 

 

قابلمه یو قلفت و بیر سله  دوله بایده یده  

 

 

فارسنکه یو نئچه قوجاق اودنه ده خلته ده 

 

 

یئلپه زغال کبریت و بیر نفت دانه ده اورتده 

 

 

توپه من قوجاقلدم  طنف لره چوله دم    

 

گلن لرم بیر بقچه ده نئچه دیگین باغله دم 

 

 

دروده ایچ درشگه که گئدی مینئی سورسه لن 

 

 

سیزده بدرچن اوقشنگ یوردمه  گئرساتسلن 

 

 

دایه ..خله..عمه .. قونم قوشنه لره که یقدی 

  

 

تخل تخل یا تله ول  درشگه یه بئز سقدی  

 

 

ووردی یوله گئدی چغورباغه بیر داغه داشه  

 

  

 

کئنه یولدن سرداری ننگ باغنه بش قارداشه  

 

 

 

یئتشدی بئز قشنگ باغه ذوق ائدی او سیزده ده  

 

 

   

اوتردی بیر قراق ده  یو های ایزالدی کئلگه ده  

 

   

چنارلرنگ کئلگه لره یووا ره نن  ال اله  

 

 

بئرودلن بیر بیره ال گل یاغوده چئل لره   

 

 

طنف لره باغله دلن  اکه قونر  درخته  

 

 

 

اویان بویان  دیگینه ده  آستن ده یم بیر تخته

  

 

 

گلوشده یه قئیرتدلن باشه مزم   قئزنده  

 

 

 

اوینه ماقنگ وخته یده شمال یوتئی که ائنده  

 

 

 

قلفته پالچق چکدلن که قویسلن اجاق ده   

 

 

پلو بیشرسلن او اوت ده توغنه چراغ ده 

  

 

 

کندک لره قویودلن آستن ده که قئینه سن  

 

 

 

تئکردلن چای جورنه دن بیره آنخ دمله سن 

  

 

 

قئزله گئزرده بش دانه داشه  بئله یومری 

  

 

اوغلان له یم وورردلن سئرچه یو سار قمری 

 

 

 

اوینیردلن چلی آغاج یا کبدی گا  توشله   

 

 

قله کمان و داشه ده یخئردلن او قوشله  

 

 

 

اکه سانه آغاج ایچرده گابیر آسمان ده  

 

 

 

دیشرده اوایزاق لره بیرتیرو بیرکمان ده  

  

 

بیر گوشه ده شلغ پلغ آئینه ده خان توتماغ  

 

 

 

یا رسمه ده او گین له یم بوجرادا چوخارتماغ 

  

 

 

خان سیبیله تولئیرده یواوتررده بیر تخت ده  

 

 

 

قویر دلن قولباشه ده بهی یده  او وخت ده   

 

 

 

او میر نوروزی یده شاباش بئررده عیده   

 

  

یئرلره یم سئونجه لئرده رسم لره بئلی ده   

 

 

بیر پره له دیگین ووردلن اوگین سبزه نه 

 

 

 

قازردلن درخت ده بیر  بیچاقه نن یازنه  

 

 

 

بیر پره له چخردلن داغ لره که یئقسلن  

 

 

 

شنگی یو یا چریش وآنخ لره که ساتسلن  

 

 

 

اوینردلن توتولی بش داشه و قره گئردمه 

  

 

 

گئزردلن گئرمله یئر  گئزنمله   یوردمه   

 

 

«اون اکه »گین گئزندلن سیزده بدر که گئشده  

 

 

 

ایری لره قونده   ایشالا  جانلره  یاپشده    

 

 

ترجمه 

 

«به جانها مینشست »

 

صبح زود که از خواب بیدار شدم 

 

خروس میخواند که خواهر و برادرم را از خواب بیدار کردم 

 

از  دیروز ظرف و ظروف را جمع کرده و آنجا بود 

 

قابلمه و دیگ و سبدی پراز کاسه و بشقاب 

 

چراغ فارسنکه و چند بغل هیزم که درون کیسه ای جا داده بودند 

 

باد بزن و زغال و کبریت و نفت دانی که وسط راهرو افتاده بود 

 

توپ را بغل کردم و طناب های بازی را پیچیدم 

 

عروسکم  را در پارچه ای پیچیده و گره زدم 

 

سه درشگه ای که داخل کوچه منتظر بود تا سوارمان کند 

 

و برای سیزده بدر جاهای دیدنی شهرم را نشانمان بدهند 

 

دایی و خاله و عمه و همسایه ها را جمع کردیم 

 

و با فشار و بزور داخل درشگه ها جا گرفتیم  

 

براه زدیم برای رفتن به کوه و دشت 

 

از راه کهنه بش قارداش تا به باغ سردار رسیدیم 

 

به آن باغ زیبا که رسیدیدم بسیار ذوق زده بودیم 

 

گوشه ای اوتراق کرده نشستیم و گاه در سایه دراز کشیدیم 

 

چنار هایی که با سایه ها دست بدست هم داده بودند 

 

و انگار در دشتها گل باریده بود 

 

طنابها را به درختهای بزرگ و قوی بستند  

 

دوطرف را دو گره بزرگ و تخته ای برای نشستن تعبیه شده بود 

 

با تاب خوردن سرگرم شدیم 

 

و الان وقت  آن بود که باد قورت بدهیم همین حالا ! 

 

 پشت دیگها را گل مالیدند و روی اجاق گذاشتند  

 

تا برنج را روی آتش بپزند و مرغ را روی چراغ نفتی اماده کنند 

 

کندک ها را روی آتش زیر دیگ گذاشته بودند و میجوشید 

 

چای میریختند و یا کاکوتی دم میکردند 

 

دخترها بدنبال سنگهای گرد میگشتند تا بش داش بازی کنند 

  

و پسرها  مشغول زدن سئرچه و سار و قمری بودند 

 

گاهی چلی آغاج یا کبدی و گاهی توله بازی میکردند(1) 

 

و گاه با تیر کمانی پرنده ای به زمین میافتاد 

 

دو چوب در آسمان به پرواز در می آمد (2)

 

و در دور دستها به زمین میافتاد 

 

در گوشه ای معرکه ای بر پا بود آئین میر نوروزی یا خانگیری 

 

شاید آنزمان این ادا ها سنت محسوب میشد 

 

خان مردی که سبیلش را تابیده بود بر تختی مینشست  

 

او را بر  دوش سوار وسط میدان میاوردند  

 

میر نوروزی عید را شادباش میگفت 

 

و اینگونه با رسم و آیین رسیدن بهار را بزمینیان  مژده میداد 

 

در گوشه و کنار عده ای سبزه گره میزدند 

 

عده ای به کوه میرفتند 

 

 تا سبزی شنگ و چریش و کاکوتی برای فروش جمع کنند 

 

بازی های محلی مانند توتولی و بش داش و قره گردم را بازی کردند (3) 

 

و جاهای زیبا و دیدنی شهرم را گشتند 

 

دوازده روز تفریح بود و گردش  

 

روز سیزده هم بدین سان گذشت 

 

امید که بر دلها و جانها نشسته باشد... 

 

(1)=چلی آغاج بازی اکر دوکر امروزی 

 

(2)=دربازی اکر دوکر دوچوب بهم میخورد و میپرید 

 

(3)= توتولی یا وسط بازی امروز و بش داش و قره گردم 

 

 از بازیهای محلی است

 

 

 

 

 

  

 

 

 

 

 

 

 

[ یکشنبه شانزدهم فروردین ۱۳۹۴ ] [ 19:0 ] [ همشهري ]
بهار یئتشده یاغشنگ ایسه گلر عشق یاغر 

  

 

سبز اولر جاخه لرنگ الره یو گل دن دولر 

   

 

 سنبلنگ ایزه بوگین گیلر بئزه چشمی وورر 

  

 

پدنه یردن چخر های یاغشه سلام ائدر 

 

 

بهارنگ قدم لره نرم ده نقد   آرام یئنر  

 

  

رخته آغ ساتین ده باخ عشوه یه نن یردن چکر 

 

 

باغ لره قرمز و سبز و صورتی او رنگ بئرر  

 

 

ایز سانه رنگه بوگین بیر بره شو بهار قوشر 

  

 

شمالنگ ایسه وورر پندق لره تور قوزده رر  

 

 

بلبله اوخده رر اولنگ لره    سس گئتر رر 

 

  

چشمه نه قئینتر و اترکه چن   خبر گئدر  

  

 

بامانگ بالغ لره که ذوق ائدن سوده ایزر 

 

 

یاغده رر یاغشه یوگئی گیئر رر 

  

 

الاداغ ده  گئچه له او لئوه لردن حض ائدر 

  

 

غنچه ننگ دوداغنه  نسیم  ائپر 

 

 

سوسن و صنوبره شماله باغ ده ترپه تر 

  

 

غار لره قئزه لقه او داغ و داش ده ارتر 

 

 

بو قشنگ بهار نقد کئنه یه نه که گل  تیکر 

 

 

آسمان بلوده نن یوار ائدر گینه سپر  

 

 

قمری و کفتره بو بهارنگ ایسه اوینتر 

 

 

 

ترجمه فارسی 

 

«سال بز» 

 

بهار رسید و باز بوی باران و بارش عشق 

 

باز سبز شدن شاخه ها و پر شدن دستهایش از گل 

 

سنبل چشمک زنان امروز صورتش خندان ست 

 

باز پونه ها به باران سلامی دوباره خواهند داد 

 

بهار چه آهسته ونرم قدم  بر میدارد 

 

نگاه کن که با چه عشوه ای لباس ساتن سپیدش را از زمین میکشد 

 

باغ ها را رنگ قرمز و سبز و صورتی زده است 

 

تو گویی صدرنگ را  بهار درهم آمیخته ست 

 

نسیم که میوزد جوانه ها را بیدار میکند 

 

بلبل نغمه خوان میشود وصدایش  تا دوردستها در دشتها میپیچد 

 

چشمه ها میجوشند تا به اترک خبر میرسد 

 

ماهی ها در حوض بابا امان با شادی شنا مکنند 

 

باران میبارد و علف سبز میشود 

 

و بز های کوهی از خوردن علفهای تازه رو ییده  لذت خواهند برد 

 

نسیم بهاری بر لبهای غنچه بوسه خواهند زد  

 

 گل سوسن و درخت صنوبر را باد بهاری تکان خواهد داد 

 

گرمای بهاری برفها را در کوه و دشت آب میکند 

 

این بهار زیبا بر دامنش بسیار گل خواهد دوخت 

 

آسمان هم به یاری ابرها آفتاب  خواهد پاشید 

 

و قمری و کبوتران را بهار رقصان خواهد کرد 

 

سال نو   تهنیت باد

   

  

[ سه شنبه بیست و ششم اسفند ۱۳۹۳ ] [ 16:10 ] [ همشهري ]
 

 

 

 

انمنگ چادرنه ائردم چخدم کوچه یه  

 

 

 

 

 

قورخنجه که رفق لره چاغردم او گئجه یه 

  

 

 

مره چره یقدی   اویان بو یان نن   

 

 

چپله مه دن کنده دن و یوشان نن  

  

 

 

 

اوت یوله سالدی یاخدی ایری لره  

 

 

 

چله نه که چخارتدی وایچردی بئز اوت لره 

   

 

 

 

خلئی خلئی خلته مه به_ دیشی ده که کلته مه به  

  

 

 

سوا گلیئم یمرته مه به _ اوغلان له اوخردلن 

  

 

 

 

هلو چکرده  اودن  و  اوت لره یاخردلن  

 

 

 

قاشق زنی _ ملقه زنی_ ایشی له  

  

 

 

 

دروازله  بهی له  یو کیچی له   

 

 

 

چادر باشده  رفیق نن گلردلن مله یه  

  

 

 

 

غشمار مله دن    تا  شتر خانه یه  

  

 

 

 

ووردلن ایشی لره دورردلن قراق ده  

  

 

 

ائو ایه سه  پای لرنه قویوده او بایاق ده 

  

 

 

 

مشگل گشا کروم ده یو ایشی یه چن گلرده  

 

 

 

 

نقل و نبات کیشمیشه نن  ملاقه یه تئکرده 

 

 

 

 

گیل ماقه نن گئدردلن اوبیر  باغله ایشی یه 

  

 

 

 

های خپکه باخردلن او  دام ده که دیشی یه   

 

 

 

 

شاید   قویوده خلئی او  خلته نه   

 

 

 

دیشی ده که سوسن یازن  کلته نه   

 

 

اونن سوره  قاچردلن   ایراق دن   

 

 

 

 

بلبل تکن ایچردلن      اوباغ دن 

  

 

  

 

ساره لقم سننگ که یو او رنگ گنگ  

 

 

 

 

من که اولر قرمز لقنگ قشنگ گنگ 

  

 

 

 

گا  بیر بره  دئیر دلن اوقئزله که   قاچنده   

 

 

 

اوغلان لره یا سچره ماقده یو  یا   گئچنده  

 

 

 

 

اویم اولرده خاطره  بئزی چن که اوگیجه   

 

 

 

یانرده قاشه کرپی سه  چاغا گینه  خدیجه   

 

 

 

تف لیئردلن کیزه لره تاشلیئردلن که سنسن 

  

 

 

 

شو بانه یه بلا قضا  باشلرن نن   دولا نسن 

   

 

 

 

اوت لره بئز یاخدی و های ایچردی  

 

 

 

 

فریوان بو گیجه لردن   گئچر دی  

 

 

 

 

سچره دی که زمانه ننگ اوتن نن  

  

 

 

 

پفله دی های بو اوت لره یاخن نن 

  

 

 

 

ذوقه مز او سه شنبه     گین باتنده 

  

 

 

 

ترقه یوفشفشه نه جولرده قایم ائدنده  

  

 

 

 

ایدیش یوون سیم لره  های چولنده 

   

 

 

 

باشمزنگ  دورنده    تو بئرنده  

  

 

 

 

سنته ده آرام گلرده یو آرام گئدر ده   

 

 

 

او اوت له تام   بی دردسر یانرده  

 

 

 

آخرین چهار شنبه سال 

 http://www.folder98.com/images/43513471135095866781.jpg

 

چهار شنبه سوری  

 

 

 

چادر مادر را که سر کردم به کوچه پا گذاشتم 

  

 

 

دور از چشم مادران و پنهانی دوستان را صدا کردم  

 

 

 

مقذای خار و خاشاک از اینجا و آنجا جمع کردیم 

  

 

چوبهای ریز و درشت و هیزم را رویهم گذاشتیم  

 

 

 

آتش روشن کردیم و چه دلهایی سوزاندیم 

  

 

 

و بعد از به اصطلاح «چله چخدی » آتش ها  را خاموش کردیم  

 

 

 

« خاله خاله کیسه مرا بده_ 

  

 

کلاهی را که  در آن سوراخ گذاشته ای را»  

 

 

« فردا  که بیایم تخم مرغم را بده» 

 

 

 پسرها این شعر فولکلور را میخواندند 

  

 

 

و آتشی بزرگ بر پا کرده بودند که زبانه میکشید  

 

 

 

یادش بخیر قاشق زنی و ملاقه زنی... 

 

 

 بزرگ وکوچک به طرف در ها راه می افتادند  

 

 

چادر بسر از غشمار محله تا به شتر خانه که مسافت زیادی بود 

 

 

در ها را میزدند و کناری میایستادند  

 

 

صاحبخانه از قبل سهم شان را  کنار گذاشته بود  

 

 

آجیل مشگل گشا در دستانش تا پشت در می آمد  

 

 

و نقل و نبات و نخودچی کشمش 

 

 

 در داخل ملاقه ای که با آن به در میکوبیدند میریخت 

  

 

میخندیدند و باز پشت در بسته دیگری می ایستادند و بدر میکوبیدند  

 

 

شاید هم یواشکی به سوراخ بامی نگاه میکردند 

 

 

 که سوسن در شعرش از آن یاد کرده بود 

 

 

بعد از آن ازدور میپریدند  و چون بلبلی به پرواز در می امدند  

 

 

زردی من از تو و سرخی و زیبای تو از آن من 

 

 

«زردی من ازتو سرخی تو از من  

 

 

گاهی درین پریدن ها دخترها  و پسرها بهم میخوردند  

 

 

و اینهم خود در آن شب خاطره ای برای ما دختر ها بود 

  

 

خاطره سوختن  ابروها و مژه های  

 

 

طفلکی خدیجه هنگامی که از آتش میپرید 

 

 

بعضی ها کوزه های کهنه آبشانرا  

 

 

آب دهان انداخته  

 

 

 از پشت بام به داخل کوچه میانداختند تا بشکند 

 

 

و براین عقیده بودند که رفع بلا میشود  

 

 

آتش ها روشن کردیم و خاموش شد و بسیار ازین سنتها را گذراندیم  

 

 

بسیار از آتش زمانه عبور کردیم 

 

 

 و از نزدیک بر این آتش ها فوت کردیم 

 

 

تمام شادی کودکانه ما بعدازظهر سه شنبه بود  

 

 

و پنهان کردن ترقه و فشفشه های دست ساز در جیب....  

 

 

ویا گلوله کردن سیمهای ظرفشویی و چرخاندن دور سر 

 

 

 که با ریختن نفت و روشن کردن جرقه های زیبایی  میزد 

 

 

این سنت زیبا آرام  شروع میشد وآرام میگذشت  

 

 

وتمام آتش های روشن بدون دردسر میسوخت  

 

 

« چهارشنبه سوری   نه چهارشنبه سوزی» 

 

 

درین شب زیبا با احیای سنتها حرمتها را پاس میداریم

[ سه شنبه نوزدهم اسفند ۱۳۹۳ ] [ 10:40 ] [ همشهري ]

http://www.folder98.com/images/01259172177933247942.jpg

 

گین که چخنده    ایشی له  آچلدلن  کوچه یه 

 

ائو ایه سه تورده یو بیر سلام  بئرده  ائرته یه 

 

قوشنه له تام یوواره ده  بوقدی بوگین یقسه لن 

 

ائولردن و تابیر قازان «سمنه » بیشرسه لن 

 

مله مزنگ رسمه یده  سمنه    پایلاش سلن  

 

هر ائوه بیر بایده گنم هفت سینه چن بئرسه لن

 

دررده لن بوقدی لره یوورده لن   پاکیزه 

 

سالرده لن خلته یه  تاپشررده لن  کریزه 

 

نئچه سانه سووه اونه یوورده شو شاصنم 

 

سررده آغ قمیس ده یو قویرده گین ده انم   

  

پندق بئررده بوقدی یو تیاره ده   دئیماقه 

 

وقته اولوده گئدسه لن گنم   دیوئی آلماقه 

 

دئیردلن بوقدی لرنگ پندقه نه دیوئی ده 

 

قویرده لن لئینچه نه مجمه لره  ایلئی ده 

 

نئچه سانه قوجاق اودن  تیاره ده قراق ده 

 

بهی قازان هنگویه نن قویرده لن اجاق ده 

 

بیرمه بیر گئدردلن کمی چه له یاخن گنم قازانه 

 

ائرته اوباشدن کله کل بلاشدرردلن که تا اذانه 

 

بو بیر دفه نوبته نن قئزله بلاشدرردلن قلفته 

 

نیت لره شاید بو که تاپسلن تئز  او   جفته 

 

هرکم گلرده قازانه یاخن گئری نیته نه ائدسیده 

 

 سنجاقه یم قازان لرنگ پالچقه نه  سانج سیده 

 

بیر خط اوخیئرده شعرنه اوبیر سننگ نوبته 

 

ال به ال  اوکفگیره یو قشنگه ده     سنته  

 

شو بانه یه هم انه له     گئرردلن قئزلره 

 

شیرین اولرده سمنه شیرین تویئنگ سئزلره 

 

خدای بئررده حاجته گئزه یولده      قالوده 

 

قوشنه مزنگ اوغله سوا اجباری دن گلوده 

 

یا آچلرده بخته او قئز که بخته یاتوده  

  

نئچه سانه قئزم گنم بیردن ائره گئدوده 

 

ایدیش ایاقه یقده لن  تاپشردلن    گنجه یه    

 

ایشق لقه ائرگندی یو بوین بئرمدی گئجه یه 

 

اسفند که گلده  عیده بئز گئتررئی 

 

یواره نن های    سمنه بیشررئی    

 

شو بانه یه ایری له یم یاخن اولر بیر بره 

 

قدیم لره دیرلترئی   باش وررئی ائولره 

 

ترجمه فارسی 

 

سمنو پزون 

 

آفتاب که طلوع کرد  درها به سمت کوچه باز شد 

 

صاحبخانه بلند شد وسلامی به صبح داد 

 

امروز همسایه ها با همکاری یکدیگر گندم را از منازل جمع میکردند 

 

تا دیگ سمنو را بار بگذارند 

 

در محله ما رسم بر این بود که سمنو بپزند و پخش کنند 

 

و برای سفره هفت سین اهالی به هریک ظرفی از سمنو بدهند 

 

گندم ها را میچیدند و  میشستند 

 

به این شکل که داخل کیسه هایی میریختند  وگاه برای شستن به کاریز میبردند 

 

با چند آب گندم ها را شاصنم خانم میشست 

 

و مادرم روی پارچه ای سفید که معمولن ازجنس قمیس بود پهن میکرد 

 

بعد از جوانه زدن گندمها برای کوبیدن آماده بود 

 

جوانه ها را داخل ها ونهایی از جنس چوب می کوبیدند 

 

و جوانه هایی را که کوبیده شده و شیره داده بود در داخل مجمعه و لگنها میریختند 

 

دیگ بزرگی را روی اجاق می گذاشتند 

 

و چند بغل  هیزم در نزدیکی اجاق قرار می دادند 

 

وقتی که دیگ در حال جوشیدن بود یکی یکی به آن نزدیک میشدند 

 

و از اذان صبح تا اذان مغرب مشغول هم زدن دیگ بودند 

 

به نوبت دخترها به دیگ نزدیک میشدند هم میزدند و نیت میکردند 

 

شاید حاجتشان این بود که جفتی اختیار کنند 

 

هرکسی به دیگ نزدیک میشد نیت میکرد هم میزد  

 

و بعد سنجاقی را در گلی که بدور دیگ مالیده شده بود فرو میبرد 

 

یک خط شعر محلی میخواند و بعد نوبت نفر بعد میرسید 

 

کفگیر داخل دیگ دست به دست میگشت  و چه سنت زیبایی بود 

 

بهانه ای میشد که مادران دختر ها را ببینند 

 

هم سمنو شیرین میشد شیرینتر از آن صحبتهای مراسم عروسی  که در پیش بود 

 

همیشه حاجت دل های پاک روا میشد  

 

مادری که نیت کرده بود پسرش از سربازی بر گردد 

 

یا بخت دخترها باز میشد و چند تا یی باهم عروس میشدند«دخترهایی که به اصطلاح  

 

بختشان خوابیده بود» 

 

سمنو را پختند و ظرف و ظروف را دوباره با اشکاف ها  سپردند 

 

اما روشنی آموختیم و به شب تسلیم نشدیم 

 

ماه اسفند رسید  عید را هم خواهیم آورد 

 

و باز با همکاری یکدیگر سمنو خواهیم پخت 

 

و این سنت را بهانه ایی خواهیم کرد برای دور هم  بودن  

 

و بهانه ای خواهد شد برای نزدیکی دلهایمان به یکدیگر 

 

و باز سنتهای قدیمی را احیا خواهیم کرد و 

 

 باز سری به خانه های یکدیگر خواهیم زد

 

 

 

 

 

http://www.folder98.com/images/52101496651512251894.jpg

 

[ سه شنبه دوازدهم اسفند ۱۳۹۳ ] [ 17:22 ] [ همشهري ]
آشدم    آقشقنه بلوت آسمان ده   چشوده 

یاقماقه چن اوگین بیرازاویم نازه  دیشوده 

 

بهی  کیچی چله  بوگین بق بندنه باغلوده  

 

 

اسفند یئتشده بهارم     بوگین سوا گلوده  

 

اسفند همیشه   یئره   قئینترده  

 

داغه داشه   او ایسه  ترپترده  

 

  یرقانه نه دئشیه نه  اوگین انم  تئکرده  

 http://www.folder98.com/images/88344250563329796937.jpg

قونده لره حواله ده  حلاج گنم ووررده  

    

 بیر پره نه    تاپشررده   شاجویه   

 

 جای جوله یم چولیرده اوچئرشویه   

 

 یوون لره  یوورده  یو  سه خرده   

 

قوشنه لرنگ رئجه سنده سرررده   

   

بیر چادره باغلیوده  او بئله نه  

 

 اذان دن او صردآبادنگ یولنه 

 
 

 بلند آغاج له تیر  توتوده کنجه     او قراقه  

 

 بو باش او باشه  دام ده که  ساخله سلن دیاقه  

 

 سرررده او قالی نه یو گورانه ی نن ووررده  

 

یئده سانه قوشنه یه چن   که دولخه   گئدرده  

 

کوباراوچرک رخت لره که تئکودلن او تش ده «تشت ده»  

 

یاتوده لا جورده یو   که سرسه لن   گینش ده  

 

 تنابی ننگ نوبته صاندق خانه دن     سوره یده  

 

مطبخننگ ایدیش لره ائن که گین نن اورده یده 

 

تنابی مز پرده لره  تورتور و    یا غمیس دن  

 

  اورته سه آیره رنگه ده  گل گلی یو پاتیس دن 

 

 پرده لره  رمانه نن    باغلیردلن    نه ساده  

 

نه قرو فر باره دیو        نه قهر و تر افاده  

 

یادم ده ده رنگنگ ایسه چخمسده او ائو لردن  

 

ذله لقه ذله ائدوده      انم او    ایش لردن  

  

 قوشلرده شیرینی و رنگنگ ایسه اوگنجه ده  

  

 قفلوده لن گنجه نه یوآچار رف ده دولچه ده   

 

 

حسرته مز عیدنگ گینه که آچسلن گنجه نه  

  

 

قله سلن ترش آبنبات  قندی  نقل  کلچه نه  

   

 رنگه برنگ دئوره لره دولدرسلن اوقاب له   

 

نان تاتارو پنجره ای     باقلوا له قطاب له   

 

گیزگی نه که قویرده لن قرآنه نن سفره ده 

 

بیر کاسه سوسبزی و شیرین سمنه اورتده  

    

بوی چکوده بوقدیه مز قرمز   ساتین دورنده  

 

سارم ساق وسرکه یو بیرآلمه اوننگ  ایچنده  

  

 انه دیلمه «ساعت داخل اولرده»   او قدیم ده

   

های گرس وگرس ایریه مزگئزله یده تقویم ده 

 

یادنگ ده ده کوشلره مز  نه تق تق  ائدرده  

 

 یقلردی  که تا انه مز پاشنه له کوش آلرده 

 

نه بیر نه اکه نه ایچه    آلته سانه کئنه یه  

 

 ائرته یه چن انم فقط دیمه سنه    تیکرده    

 

یادنگ ده ده دامنه مز توره یده  بیر قرش  

 

ژپون تیکوده آستنه ائدرده های خش وخش 

 

 باشه مزنگ ایری سنه وروده  او  رمانه  

  

 ایز سانه ایریده  گنم   قویودی بئز ارمانه  

 

 توپه ووررده لن سسه تا  بئزه چن  گلرده  

 

 عید اولوده  آته مز گممه مزه      ائپرده  

 

 ذوقه مز   او دسلافه ده بهی لردن آلردی 

 

کیزه ای او دخل مزه  سانیردی وسالردی 

 

خرده یده جرنگ جرنگ ائدرده یول گئدنده  

 

یاپشدرودم ائزه مه   اویاق لق ده  یاتن ده 

 

سانه دی او خرده لره         دنیا نه ساتن آلدی 

  

باغشله دی چاغلقنگ بیر توکنه اگر اونه بایدردی  

 

 

ترجمه فارسی 

 

عید دارد نزدیک میشود 

 

پنجره را گشودم ابرهای آسمان بغض کرده بودند 

 

انگار برای باریدن ناز میکردند 

 

چله بزرگ و کوچک کم کم بار و بندیل بسته بودند 

 

ماه اسفند  از راه رسیده بود و بهارهم امروز و فردا می رسید 

 

همیشه ماه اسفند ماه جوشش بود 

 

ماهی که کوهها و دشتها را هم تکانی میداد 

 

در این ماه مادرم لحاف و تشک را میشکافت  

 

و پنبه ها را به پنبه زن یا حلاج میسپرد تا پنبه ها را بزند 

 

بعضی  ها را به جوی آبی میسپرد تا شسته شود 

 

رختخوابها را تا کرده در رختخواب پیچی می پیچید 

 

لباسهایی که باید شسته میشد میشست و میچلاند 

 

و روی بند خانه همسایه پهن میکرد 

 

چادر نمازی به کمرش می بست 

  

و از اذان صبح راه صد رآبادر را پیش میگرفت(1) 

 

 تیر چوبی را میاوردند و در گوشه ای از حیاط قرار میدادند 

 

به طوری که  دو طرفش روی دو بام قرار میگرفت  

 

 که بتواند سنگینی قالی را تحمل کند  

 

قالی بزرگ را روی تیر چوبی پهن میکردند و با چوبدستی بزرگ  

(گورانه) بر آن میزدند(2) 

 http://www.folder98.com/images/68293066890187503730.jpg

آنقدر خاک داشت  که گرد آن تا هفت   همسایه  میرسید 

 

کوهی از لباسها را در داخل تشتی و لباسهای سفید را 

 

 در لگنی که پراز لاجورد بود خوابانده بودند(3) 

 

خانه تکانی اتاق پذیرایی برای بعد از نظافت  صندوقخانه بود 

 

ظرفهای آشپزخانه از دیروز آنجا  مانده بود 

 

پرده های اتاق پذیرایی که جنسش از پارچه توری بود 

 

 و یا گاهی از پارچه چلوارپشت دری داشت 

 

و بین پرده های توری پارچه ای گلدار از جنس پاتیس  آویزان میکردند 

 

پرده ها را چه ساده با روبانی در دوسمت میبستند 

 

ان زمانی که اینهمه تجملات و قهر و افاده نبود 

 

یادم هست که بوی رنگ تا ماهها در خانه میپیچید و میماند 

 

و مادرم که خستگی نا پذیر بود و خستگی را خسته میکرد 

 

بوی شیرینی ورنگ در  داخل کمد اتاق  بهم میامیخت 

 

کمدی که درش را قفل زده بودند  

 

و کلیدش داخل پارچی روی طاقچه اتاق بود 

 

حسرت مان رو زعیدی که درآن کمد باز میشد 

 

و منتظر میماندیم تا آبنبات ترشها و قندی و نقل و کلوچه ها را بچینند 

 

بشقابهای رنگارنگ و دیسهای زیبای قدیمی را پرکنند از

 

شیرینی های دست پخت مادرم 

 

 « نان تاتار و نان پنجره و باقلوا و قطاب...» 

 

آیینه و قرآنی که روی سفره گذاشته بودند 

 

کاسه آبی وسبزه و سمنوی شیرینی وسط سفره  قرار داشت 

 

گندمی که قد کشیده بود وسبز شده بود 

 

 و با پارچه ساتن قرمزی به دورش پیچیده تزیین شده بود 

 http://www.folder98.com/images/40743834208508612379.jpg

سیر و سرکه و سیبی بر روی سفره... 

 

در قدیم تحویل سال نو را به زبان ترکی »داخل شدن ساعت » میگفتند 

 

و دلهای ما که برای تحویل سال نو 

 

 بی قرار در سینه می تپید و چشممان به تقویم بود 

 

یادت هست که کفشهایمان تق تق صدا می داد 

 

چقدر میگریستیم تا مادر برایمان کفش پاشنه بلند بخرد 

 

نه یکی نه دوتا نه سه تا شش تا پیرهن را 

 

 تا صبح  برایشان دکمه میدوخت 

 

یادت هست پایین دامن مان یک وجب تورداشت 

 

و زیر آن ژپونی دوخته شده بود 

 

 که موقع راه رفتن خش خش صدا می کرد(4) 

 

روبانی که به موهای بافته شده مان زده بود 

 

و صدها نفر را آرزو بدل میکردیم!!  

 

یادت هست تحویل سال را با زدن تو پ اعلام میکردند 

 

و صدای آن تا به منزل ما میامد. 

 

 عید میشد و پدر بر گونه هایمان بوسه میزد

 

تمام شادی ما گرفتن عیدی از دست بزرگترها بود 

 

قلکی از جنس سفال یا کوزه داشتیم  

 

که عیدی ها را شمرده داخل آن میرختیم 

 

تمامش پول خرد بود و موقع راه رفتن جرینگ جرینگ صدا میکرد 

 

اورا به بغل میفشردم در بیداری و خواب از خودم جدایش نمیکردم 

 

پولهای خرد را شمردیم و دنیا را خریداری کردیم 

 

اما همه دنیا را به تار موی کودکیم میبخشم  

 

اگر که دنیا یم را هم باخته باشم! 

 

(1)صردآباد=صدر آباد 

 

  باغی بزرگ که آب فراوانی ازداخل آن میگذشت 

 

درانتهای خیابان منبع آب فعلی قرارداشت 

 

(2)گورانه = چوبی دسته کوتاه و کلفت 

 

(3)لاجور ویا لاجورد=ماده ای آبی رنگ که به صورت پودر بود 

 

و با آب مخلوط کرده ملافه هارا با آن رنگ میکردند 

 

 رنگ آبی ملایمی داشت 

 

(4)ژیپون یا ژپن پارچه آهارداری 

 

 که برای ایست زیبای لباس زیر ان پوشیده میشد 

 

و معمولن پارچه های آستری را 

 

 با محلول آب و« ژلاتین یا نشاسته »آهاردار میکردند 

 

                                                       

 

 

 

 

 

 

  

 

 

 

 

 

 

 

[ شنبه دوم اسفند ۱۳۹۳ ] [ 15:17 ] [ همشهري ]
کاش پل ده یاسله گل بئرسیده لن  

 

ریشه سه قروده     جان توت سیده لن  

 

کاش گنم پر پره له      گیل سی ده لن  

 

یا گئدن له ینگه دن       گلسی  ده لن  

 

کاش قئیت سی ده      بو ساعت دالیه  

 

 یا که دورسیده زمان         بیر ثانیه  

 

 

کاش آغرمسده           انم ایاق لره    

 

 

اون ده یاتسیده           گنم چاغالره  

 

 

انگمه که گئنگه ده        کئنی   گنم   

 

 

ال ده تیکسن اونه        دارائدسن انم  

 

ائوه نه دیزه چوخارتسیده       ائزه

   

ذوق ائدرده       چرقد آلسیده قئزه  

 

بازاره  گئزله سیده        ایاقه نه   

 

تزه کوش گیدر سیده       بالاسنه  

 

باخسیده گیزگیه  بیر گین ینگه دن  

 

 

توزلره آرت سیده     بوساقه دن  

 

 

بوقدیه اوغر له سیده   قمری دن  

 

 

بقچه نه بوشات سیده که پرتی دن  

 

 

خده ننگ باشنه   او   پرتی لره چوله سیده  

 

 

موطبخنگ ایدشه نه گنم که حوضه تئکسیده

   

مارضاننگ النه  بئرسیده   او گورا نه نه

 

 

دیزه تئکسیده گنم  بق بنده صاندق خانه نه  

 

  

کاش آتم اولمسیده         او قاب ده که  

 

 

عمره نه یازمسیده         حباب ده که 

     

 

تزه ایل ده گنه بیردن که        گئری

    

 

آته گلده دوره نه های          یئقلئی  

 

 

گئدی و بیرمه بیر     دستلاف  آلئی

   

 

تلسئی که ائدمسن         داله  قالئی  

 

 

باجه له چاغا اولئی    های قووه لئی  

 

 

بیر بره حوال ده یو      گنم قاچئی

 

 

یخئلی های کوشلرنگ  تورپاقه نه

  

 

تف له یو  دئرسئی مزنن  آرتئی  

 

 

کاش بی بی م بوهاره نن گئیرسیده  

 

 

مهربان ایریه        پندق آچسیده  

 

 

کاش اولرده بغضه یم  یاز سیده لن  

   

 

 

 

آرزوله قاپیه          گل سیده لن   

 

 

 

کاشگا کر کره له دیل   آچ سیده لن  

 

 

لاله ننگ قولاغنه      دئسی ده لن  

  

 

 

بو ایری دارخده      که بهاره چن   

 

 

 

کاش مونه شق شقه له دویسی ده لن 

 

http://www.folder98.com/images/51667762016750498229.jpg

 

ترجمه   

  

 

دریغ و افسوس

 

کاش در باغچه  یاسها گل میکردند 

 

ریشه ها خشک ولی جان میگرفتند 

 

کاش  بازهم پروانه ها میخندیدند 

 

ویا رفته ها برمیگشتند! 

 

کاش ساعتها به عقب برمیگشتند 

 

و یا زمان اندکی متوقف میشد 

 

کاش پاهای مادرم درد نمیکرد 

 

و میتوانستیم روی پاهایش دوباره بخوابیم 

 

یا پیرهنم را که به تنم گشاد شده بود 

 

مادر در دست میدوخت و برایم تنگ میکرد 

 

کاش دوباره خودش میتوانست خانه تکانی کند 

 

و یا وقتی دخترش روسری نویی برایش میخرد...دوباره شاد شود 

 

کاش با پاهایش  مسافتی را در بازار  طی کند 

 

و یا برای فرزندش کفش نویی بخرد 

 

کاش دوباره در آیینه خود را بنگرد 

 

و یا گرد از پادری خانه بروبد 

 

کاش گندم از قمری ها بدزدد« برای سبزه سبز کردن» 

 

و یا بقچه هایش رااز  پارچه ها  ی بدردنخور خالی کند 

 

سر چوب خدنگی پارچه ای بپیچد« برای کشیدن به درو دیوار» 

 

 ظرفهای آشپزخانه را درون حوض خالی کند  

 

چوب بدست «مارضا »بدهد...برای تکاندن فرشها 

 

و یا  رختخواب پیچ صندوقخانه را ...خانه تکانی کند 

 

کاش پدرم اسیر قاب عکسی نبود 

 

و عمرش را روی حبابی ننوشته بود 

 

در سال نو به یکباره  اورا می دیدیم 

 

می آمد و باز به دورش جمع می شدیم 

 

می رفتیم و یکی یکی از او عیدی می گرفتیم 

 

و عجله داشتیم که نکند عقب بما نیم 

 

و یا کاش باز خواهرها کودک می شدیم 

 

بدنبال هم در حیاط می دویدیم 

 

بزمین می خوردیم  

 و خاک کفشهایمان را آب دهان می زدیم و با آرنج  پاک میکردیم  

 

کاش مادر بزرگم در بهارمی رویید  

 

و قلب پاکش جوانه می زد 

 

کاش میشد بغض ها را بنویسند 

 

یا آرزوهایمان...خود به در خانه میآمد«محقق میشد» 

 

کاش قاصدک ها زبان باز می کردند 

 

و به گوش لاله ها نجوا میکردند 

 

که من دلم بهار می خواهد 

 

و این را شقایق ها هم میفهمیدند 

 

«تقدیم به مادرم که بیماری فراموشی او 

 

 باعث  فراموشی شادی هایمان شده است» 

                                                               قاسم آبادی

 

 

 

[ چهارشنبه بیست و دوم بهمن ۱۳۹۳ ] [ 12:27 ] [ همشهري ]
دفترمه گئتردم و یازم گنم ایریمنگ سئزه نه 

 

 باخدم چاغا اولده رم     باغله دم او گئزمه 

 

شمال منه ائرترده  یو     ال انه مه بئرودم 

 

شئول کئتل کوچه یو پای وه پای کوشه گیودم 

 

کوشه مزنگ شاید پینه سه    باره ده قدیم ده   

  

گین لره مز بوهاره ده      یازلرده تقویم ده 

 

کاگیل لرنگ ایسه یه ده     دفتر کاهی مزده 

 

گاهیل لرنگ پوسته یه ده بیر کاسه چایه مزده 

 

مدرسه هانه؟کلاسه نئرده ده یو؟    اونیمکت  

 

پلوه پله هم کلاسیم     طلعت و یا که شوکت 

 

الفباننگ  او باغه که     نه سبزه ده همیشه 

  

خط به خط او اناره     که یاخن اولرده دیشه  

 

کئنه ینگ نگ اوته قالده جانمه    نئرده ینگ؟  

 

ریزعلی شاید که سن ام مننگ تکن یکه یئنگ 

  

عمرمزنگ قطاره گئده  ملم ام      نئرده ده؟ 

 

بلند قئچرسنن باشمه که قئزهوشنگ هایرده ده؟ 

 

مکاره ده تلکه          بیلردم پنیره قاچر تر 

 

بیلمسدم او زاغمه یم      اوجاخه دن ایچر تر 

   

کم خط وورر          اونن سوره مشقه مه 

 

کم تخته یه یاپشته رر    ائیره بویره نقشه مه 

 

کاشگا اوگین له         گنه گلسیده لن 

 

یکه ایری له           گنه گیلسیده لن 

 

http://www.folder98.com/images/77867808017065519756.jpg

 

ترجمه  

 

حرف های دلم

 
 

دفترم را گشودم تا حرف های دلم را بنویسم 

 

دیدم که کودک شده ام باز چشمهایم را بستم 

 

باد مرا باخود می برد و دستم در دست های مادرم گذاشتم 

 

در کوچه هایی که فراز و نشیب فراوان داشت 

 

 و من کفش های لنگه به لنگه به پا داشتم 

 

شاید که در قدیم گاه کفشهای مان وصله پینه داشت 

 

اما روزهای مان در تقویم بهاری ثبت می شد   

 

گرچه کوچه ها سنگفرش بود اما باز می دویدیم 

 

درحالی که چشم هایمان از شادی برق می زد  می خندیدیم 

 

دفتر های کاهی مان که بوی کاه گل می داد 

 

و استکان چایی مان که گاه پوسته هلی داخلش افتاده بود 

 

  مدرسه من کلاس من   آن نیمکت من کجاست ؟ 

 

همکلاسی پهلو دستی من طلعت و شوکت ؟ 

 

آن باغ الفبایی  که همیشه و همیشه سبز بود 

 

و خط به خط اناری که به دندان نزدیک می شد 

 

آتش پیرهنت به جانم افتاده ست کجایی؟ 

 

ریزعلی شاید که امروز تو هم مثل من تنهایی 

 

قطار عمرمان گذشت معلم من کجاست؟ 

 

که بر سرم فریاد بزند« دختر امروز حواست کجاست؟» 

 

روباه  مکار بود م دانستم پنیرم را می رباید 

 

اما نم یدانستم زاغم را از روی شاخه درخت پر خواهد داد 

 

دیگر بعد از او چه کسی مشقم را خط خواهد زد؟

 

یا نقاشی کج و معوجم را بر روی تخته  کلاس خواهد کوبید؟ 

 

ای کاش آن روزها  دوباره بر می گشتند 

 

و کاش دل های تنها دوباره می خندیدند  

 

 http://www.folder98.com/images/35428501400322643164.jpg

[ جمعه هفدهم بهمن ۱۳۹۳ ] [ 12:58 ] [ همشهري ]
........ مطالب قدیمی‌تر >>

.: Weblog Themes By Iran Skin :.

درباره وبلاگ

هدف ماندگاری واژه های اصیل ترکی است .طبق معمول لازم است این جمله هم نوشته شودکه هرگونه برداشت باذکرنام وبلاگ یاصاحب وبلاگ مجازاست
امکانات سایت

آی پی رایانه شما :

Google

در اين وبلاگ
در كل اينترنت