ادبيات ترکي خراسان شمالي

شعرونثرترکي بجنوردي

دینم بجنوردمه
بیرآسمان  الدوزه بارده بجنورد

 

 

شیرین شیرین قرپوزه بارده بجنورد

 

 

سفره سه آغ خدایه چن آچق ده

 

 

دوزباخده ائد که دوزه بارده بجنورد

 

 

بش قارداش و بامانه که سن دئمه

 

 

چوخ اوزه یوهم بوزه بارده بجنورد

 

 

بوهار وقئش خزانه یم گئرمله

 

 

یاده قالن تموزه بارده بجنورد

 

 

گئجلره ایشق ده یوآقشقه له آچقده

 

 

 ائولرنگ رفنده که گرسوزه بارده بجنورد

 

 

 مهرلره قزه خلقه یو ایری لره نازی ده

 

 

دینم اوننگ نازنه من گا نوزه بارده بجنورد

 

 

بو نازو نوز او اوزو بوز قشنگ تموز یئرنده

 

 

دینم شیرین ترک دیلنه که دوزه بارده بجنورد 

  

 

ترجمه فارسی


 

فدای بجنوردم

 

یک آسمان ستاره دارد بجنوردم

 

هندوانه هایی به شیرینی قند...

 

سفره ای باز و سفید تا به خدا پهن شده

 

مزه اش را بچش که چقدر خوشمزه و بانمک ست

 

بش و قارداش و بابا امانش که ....نگو

 

جاهای گردشگری بسیاری دارد بجنورد من

 

بهار و زمستان و خزانش دیدنیست

 

اما تابستانی به یاد ماندنی دارد بجنورد من

 

شبهایش روشنست و پنجره هایش باز ...

 

در طاقچه هر اتاقی چراغی گردسوزی روشن دارد

 

مردمانی مهربان و دلنازک دارد

 

فدای ناز و نوز شهرم  بجنورد

 

آین سو و آن سو این ناز و نوز تابستان زیبا به جای خود

 

فدای زبان شیرین ترکی اش

 

که نمک خاصی دارد بجنورد من

 

بمناسبت دوازدهمین سالگرد استان شدن بجنورد

 

 

 

 

 

[ شنبه هفتم شهریور ۱۳۹۴ ] [ 11:23 ] [ همشهري ] [ ]
سفینه نجات
شلمچه نه غریبه ده نینوانه اوخشیرده

 

دوداقلره سوسوقه ده حسینه یاد ائدرده

 

اوانه ننگ ائتی نه که چاغالق ده توترده

 

غریب لقنگ نقله نه تا که دسته ده گئررده

 

یا آته ننگ زنجیره نه گا باشنه دئیرده

 

انه سننگ گئزلرنه روضه ده قان یقلرده

 

بغضه نه او یوترده یو یاشنه یاشررده

 

اما حسیننگ عشقنه گئنسنه تاپشررده

 

بهی که اولده گئده که شاید سفینه اولسن

 

ابوالفضنگ مشکه نه اوقفس ده پینه وورسن

 

قفس اولوده بانه که او ایچسن

 

بیلمسده که قنط سنق کفتر گئری قئیت سن

 

گئده گئترسن علمه که قالمسن اورتده

 

یادن چخارتده باشنه قالوده او کلته ده

 

گئده که لالا دئسن و اصغرنه یاترتسن

 

یا یوسفنگ کئنه ینه یعقوبه تئز یئترسن

 

گلده یو گئردی بیرقه سبزه ده او النده

 

نقد ایری معطله ده اوننگ ایشق یولنده

 

گلده یو گئردی توک لره گیمیش کمن آغارده

 

ایاق و قول قویوده یو بی گئز گنم ایشارده

 

او گلده یو بئز ینگه دن او یول لره باخمدی

 

گئجه مزم ایشق اولوده که چراغ یاخمدی

 

او گلده یو اوگیجه نه بی آته بئز یاتمدی

 

ائرتنگ او هواسنه هئچ دمه یه ساتمدی

 

گئدوده شاید      که سفینه اولسن

 

ابولفضنگ مشکنه او قفس ده پینه وورسن

 

ترجمه فارسی

 

شلمچه چه غریب بود و به نینوا میمانست

 

لبهای عطشناکش که حسین را یاد میکرد

 

وقتی که در کودکی دامن مادرش را میگرفت

 

و قصه غریبی را در دسته های عزاداری میدید

 

یا زنجیر پدر  را که به سرش اصابت میکرد

 

یا چشمان مادر را که در روضه امام حسین خون رنگ میشد

 

بغضش را فرو میبرد و اشکهایش را پنهان میکرد

 

ام عشق حسین را در سینه اش می پرورانید

 

بزرگ که شد رفت شاید سفینه نجات باشد

 

و مشک ابوالفضل را در قفس وصله  کند

 

قفس بهانه پریدن اوشد

 

اما نمیدانست که همچون کبوتر بال شکسته ای بر میگردد

 

رفته بود تا علم دینش بر زمین نماند

 

یادش رفته بود سرش را که در کلاه جا مانده بود

 

رفته بود که با لالا یی اصغر را خواب کند

 

و شاید پیرهن یوسف را زودتر به یعقوب بساند

 

امد و دیدیم  بیرقی سبز در دست دارد

 

و چه دلهایی به انتظار چشم در راه روشنش دارند

 

امد و دیدیم که موهایش بمانند نقره سفید شده بود

 

دست و پایش جامانده بود و بدون چشم چه زیبا او میدرخشید

 

او امد و ما دیگر به انظارش به را خیره نماندیم

 

شبمان نورانی بود و نیازی به چراغ نداشتیم

 

او آمد و آنشب بی پدر نخوابیدیم و...

 

حس ان صبح زیستن با پدر  را باهیچ چیز عوض نکردیم«نفروختیم

 

رفته بود که شاید سفینه نجات شود

 

و مشک پاره ابوالفضل را در قفس وصله کند

 

تقدیم به روح پرفتوح شهدا

 

وبه پیشگاه مبارک جانبازان و آزادگان سرفراز

 

 

 

 

 

[ پنجشنبه بیست و نهم مرداد ۱۳۹۴ ] [ 18:3 ] [ همشهري ] [ ]
«کوثرنگ ساقی سه»
بو آی که ایشق آیدن هم           ییراق ده 

 

بوآی ده که گئز و قولاغ گنالردن  ایراق ده 

 

بو آی ده که ایری له  تام   عاشق ده  

 

سفره له رنگ برنگ ده یو   آچق ده 

 

بوآی ده که قره انم دعا ائدر  خدایه 

 

حسرته نن آه چکر و باخر گنم بوآیه 

 

بو آی ده که قرآنه  گئزده    قویدی 

 

آقشامه چن های آج و سوسوق اولدی 

 

بوآی ده که    آسمانم آبی ده 

 

بوآی ده که علی گنم ساقی ده 

 

بوآی ده که او یئتشر داده مه 

 

بوآی ده که یتیم   گلر یادمه 

 

بو آی ده که علی یه چن سیت گلر 

 

بایده له که شاید او یاشدن دولر 

 

بو آی ده که یتیم له های گئز گئزر 

 

بی آته لق درده   گنم تزه لر 

 

بو آی ده که گینم شاید توتولسن  

 

علی علی دئسن و قان یقله سن 

 

بو آی که ایشق آیدنم ییراق ده 

 

یرمه بیرنگ گئجه سه بی چراغ ده

 

 

 

 

 

 

 

 

.................. 

 

ساقی کوثر 

 

این ماهی که از ماه روشن هم بهترست 

 

این ماهی که چشم و گوش مااز گناه بدور ست 

 

این ماهی که دل ها همه عاشق هستند 

 

سفره ها رنگین و گسترده اند 

 

درین ماهی که مادر پیرم با خدا در راز و نیازست 

 

با آه و حسرت به این ماه مینگرد 

 

درین ماهی که قرآن بر چشم گذاردیم 

 

و تا غروب خورشید گرسنگی و تشنگی را تحمل کردیم  

 

 

درین ماهی که آسمان هم آبیست 

 

درین ماهی که علی ساقیست 

 

درین ماهی که او به داد من میرسد 

 

درین ماهی که یاد آور بچه های یتیم است 

 

درین ماهی که برای علی شیر خواهد امد 

 

ظرفهای شیر که شاید مملو از اشک باشد 

 

درین ماهی که بچه های یتیم چشم در راهند 

 

و درد بی پدری دوباره تازه میشود 

 

درین ماهی که شاید خورشید هم از درد « گرفته شود » 

 

و با گفتن علی علی خون بگرید 

 

این ماه که از ماه روشن هم بهترست 

 

شب بیست و یکم این ماه بی چراغ و تاریک ست 

 

تسلیت ایام

[ دوشنبه پانزدهم تیر ۱۳۹۴ ] [ 11:39 ] [ همشهري ] [ ]
(روزه لق)
قبله دروازه گنم هواسه بیر آیره جوره

 

 

گئدوگلماق چوخه ده شهرتئکلرده بیر بره 

 

رمضان یولده یده جول و پلاس یو ور دلن  

 

 

مله مز گیزگی اولرده  سفره آغ سرردلن 

 

رمضان بئز چاغالرچن سخته ده خدای لقه 

 

روزه نه دویمسدی فقط گئرردی آج لقه 

 

گئزه مز یولده یده افطار نه وقت اولر گنم 

 

آجه دی سوسوقه دی ذله یده مومن انم 

 

سفره مز ساده یه ده پنیر و سبزی و صفا 

 

نئچه سانه قوشنه شایداون سانه صئغرچاغا 

 

حلیم ننگ ایسه گلرده کوچه ننگ ائولرنه 

 

شایدم قوشنه سننگ دلمه سه دئوری لرنه 

 

گابیرم سنگئی چئری جانه مزه قونرده یو 

 

یا که او یخ دوقرمه سوسوق لقه یوترده یو 

 

افطارنگ یاخن لقه اذان ایترده اورتده 

 

تنقه نگ یخ سووه یم چشمئی ووررده سفره ده 

 

تا که توپ وورردلن سمان دیوارده گئرمدی 

 

لقمه نه یوتردی یو بهی کیچی نه دویمدی 

 

گنم ائنده سئره چن نقشه لردی چکردی بئز 

 

خاورنگ طبله یه نن مطبخه چن قاچردی تئز 

 

طبئلنگ اوله نه اول طبئل...وررده که 

 

یوخه یم گئزلرمزدن نه شیرین قاچرده که 

 

تو پلو بیشر قازانه دیشر وورنده 

 

قرره خئلی قلفته دیشرنده 

 

انم گئدرده خووله بیشرسن 

 

سئره سننگ قابله سنه دم له سن 

 

طبله ووررده هنگه نن  کوچه ده  

 

ایشق سپرده  بئرماقه گئجه ده 

 

چاغالقنگ یادنه من که دیشدم 

 

آبی کیچه آقشقه نه که آشدم 

 

قوشنه یه ده بیر بایده آش گئترده 

 

ایسه دیئرنگ خدایه چن چکلده 

 

عشقه ده او بایده ده سن گئرردنگ 

 

بوبیر دفه سن مهرنگه ائرتردنگ 

 

ایستیم که من عشقه سپم سفره ده 

 

عاشق لقه        گنم اکم  روزه ده 

 

ترجمه فارسی  

 

ماه رمضان قدیم

 

 دروازه قبله باز هوای دیگری داشت 

 

برو بیایی و گویا شهر بهم میریخت 

 

ماه رمضان در پیش بود و فرش و لباس میشستند  

 

محله ماهم چو آیینه تمیز میشد و سفره های سفید میگستردند 

 

ماه رمضان برای ما بچه ها مقداری مشکل بود 

 

ازین ماه و روزه چیزی بجز گرسنگی  دستگیرمان نمیشد 

 

چشم براه بودیم و در انتظا رسیدن افطار.... 

 

ما گرسنه  و تشنه و مادر مومن ما خسته از کار روزانه 

 

سفره ساده ای داشتیم پنیر و سبزی و مملو از صفا 

 

گاه مهمان ما چند تایی از همسایه ها بودند و گاه چند طفل بی پدر  

 

بوی حلیم از کوچه به خانه ها نفوذ میکرد 

 

و گاه دلمه همسایه که در بشقابها مینشست 

 

گاه نان سنگگک تازه بر جان مان مینشست 

 

و یا آبدوغ خیار سرد تشنگی را قورت میداد 

 

نزدیکی افطار انگار اذان مغرب این میان گم میشد... 

 

و کوزه کوچک آب یخی که  وسط سفره چشمکی میپراند 

 

به محض زدن توپ یا ندیدن کاهگل بر دیوار....(1) 

 

لقمه ها را قورت میدادیم و بزرگ و کوچک هم سرمان نمیشد 

 

بعداز افطار برای سحری نقشه ها میکشیدیم 

 

و با شنیدن صدای طبل حسین خاور تا آشپزخانه میدویدیم 

 

طبل اول را ( اول طبل ) میگفتند و به محض نواختن  

 

خواب شیرین از چشمان ما میگریخت 

 

با نواختن ( پاشو پلو بپز...دیگ را از روی اجاق بردار) 

 

مادرم خواب آلوده میرفت که غذا بپزد 

 

و برای سحری آنشب قابلی را دم بگذارد 

 

حسین با آهنگ مخصوصی در کوچه  طبل مینواخت  

 

و گویی انگشتان لاغر و نحیفش روشنایی بر شبها می پاشید 

 

به یاد کودکیم... 

 

پنجره آبی و کوچک را گشودم 

 

همسایه را دیدم که ظرف آشی در دست برایمان میآورد 

 

که توگویی عطرش تا بخدا کشیده بود 

 

تو عشق را درون ظرف میدیدی 

 

و اینبار تومهر برایش میبردی!! 

 

بازهم میخواهم بر سفره ها عشق بپاشم 

 

و درین ماه روزه عاشقی بر سفره ها بکارم  

 

(1)دیده نشدن کاه بر دیوار کاهگلی 

 

بزرگان ما برین عقیده بودند که با ندیدن کاه بر دیوار کاهگلی  

 

غروب خورشید و زمان اذان محرز بود

 

(سفره های سپید دلتان سرشار از مهر و عشق باد) 

 

طاعات قبول 

 

امید اولین پست...مقبول نگاه  زیباتان باشد 

 

سوسن 

 

 

  

 

 

 

 

 

[ سه شنبه نهم تیر ۱۳۹۴ ] [ 13:38 ] [ همشهري ] [ ]
«ایستیم آته دن یازم »
قلم ایاق استنده قال ...ایستیم یازم آته دن 

 

غزل سنم سازنگه چال ایستیم یازم آته دن 

 

آته لرنگ    الرننگ پینه سنه من ائپم 

 

نیم تنه سه تورپاق له ده آتمه من گئونم 

 

ایزه یانده گین ده های گئزلرنه ال چکم 

 

آله ننگ او در لرنه بیر عشقه نن آرتم 

 

کوش لره نیم دار ده اگر ایاقنه گل سپم 

 

ارخه اولم من آتمه غصه سنه خط چکم 

 

عصا اولم من النه  اولر اونه یار اولم؟ 

 

ارخه بئرم ارخه سنه یا اونه یوار اولم؟ 

 

اتم شاید سیپوره ده مله ده 

 

تموز ده یو قش ده یو سوخ چله ده 

 

شاید که او سپر گنه چکرده  

 

گیزگی کمن پاکیزه لق دویئرده 

 

آتم شاید نفتی یده کوچه ده  

 

یانماقنه  باخردی او اورتده 

 

آتم شاید بقاله ده   اوکئنج ده 

 

زحمتنه دویمسدم من بئنج ده 

 

اتم شاید گاری ده        یخ ساترده 

 

یخله ترده ایری لره ایری مزه یاخرده 

 

آتم شاید قصابه ده او وخته 

 

کئسرده برماقنه یا پفال ائدرده تخته 

 

آتم شاید چوپانه ده او چئل ده 

 

یاباغبان 

 

رفق لقه گئررده دسته بئل ده 

 

آتم شاید   یوک لره بوشاترده 

 

آج قارنه نن دالان لرده یاترده 

 

آتم شاید سبزی ساترده باغ ده 

 

شاید که او تیکان یقرده داغ ده 

 

آتم شاید اوگین لرنگ  باشنده  

 

اله یانرده    تندر نگ داشنده 

 

اتم شاید ملمه ده او وخته 

 

مونس اونه آغ گژ وقره تخته 

 

آته مزنگ شاید جووه بوشه ده 

 

گیلرده یو ساغ ایریه خوشه ده 

 

آتم شاید قارنه  گابیر آجه ده 

 

حرمت له اوباشمزه تاجه ده 

 

دارو ندار آته  تفوته یوخده 

 

 آته لرنگ حرمته چوخه چوخ ده 

 

ترجمه 

 

میخواهم از پدر بنویسم 

 

قلم خبردار بایست میخواهم از پدر بنویسم 

 

غزل تو هم ساز خود را بنواز میخواهم از پدر بنویسم 

 

بر دستهای پینه بسته پدر بوسه میزنم 

 

کت او خاک آلودست..به پدرم افتخار میکنم 

 

صورتش در آفتاب سوخته ست  چشمانش را نوازش کنم 

 

کفشهایش کهنه ومندرس است بر پاهایش گل میریزم  

 

میشود پشت پدر باشم  و یار او شوم 

 

میشود پشت به پشتش بدهم و یاورش گردم 

 

پدرم شاید  رفتگر محله ای بود 

 

در تابستان و سرمای زمستان و روزهای سرد چله ... 

 

شاید که او جارو میکشید  

 

و بمانند آیینه تمیزی را میفهمید 

 

پدرم شاید  در کوچه نفت میفروخت 

 

و ما به سوختن او در کوچه تماشا میکردیم« شاهد ناراحتی او بودیم » 

 

پدرم شاید بقال نه چندان معروفی بود  

 

 درگهواره هیچیک از زحمات اورا متوجه نبودم 

 

پدرم شاید با گاری دستی یخ میفروخت 

 

دل دیگران را خنک میکرد و دل ما را میسوزاند 

 

پدرم شاید در آن زمان قصاب بود 

 

یا انگشتش را میبرید یا از تخته گوشت دستانش تاول میزد 

 

پدر م شاید چوپانی در بیابان بود 

 

یا باغبانی  

 

که رفاقت را در دسته بیلی میدید که همیشه در دستانش بود  

 

پدر م شاید بار خالی میکرد  

 

و باشکم گرسنه شبها در راهرو تاریک گاراژها میخوابید 

 

پدرم شاید سبزی فروش باغی بود 

 

یا خارکن کوهی .... 

 

پدرم شاید از صبح خیلی زود  

 

دستانش در سنگهای داغ تنور نانوایی میسوخت 

 

پدرم شاید یک معلم بود 

 

که مونسش گچ سفید و تخته ای سیاه میشد 

 

شاید جیبهای پدرمان خالی بود 

 

اما همیشه بادلی خوش  میخندید 

 

شکم پدرم شاید گاهی خالی بود  

 

اما حرمتش را میدانستیم و تاج سرمان بود 

 

«پدر ثروتند و پدر ی که مال و منال نداردباهم فرقی ندارند» هردو پدرند

 

احترام پدر فراوان فراوان ست 

 

روز کارگر روز معلم روز پدر بر همه پدران تهنیت 

                                                              قاسم ابادی

 

 

[ جمعه یازدهم اردیبهشت ۱۳۹۴ ] [ 13:24 ] [ همشهري ] [ ]
کتاب ایریمنگ سئزلره منتشرشد
 

 

کتاب ایریمنگ سئزلره منتشرشد

 

  

مرکزفروش :بجنورد- پاساژتاجفر- کتابفروشی گوتنبرگ

[ پنجشنبه بیست و هفتم فروردین ۱۳۹۴ ] [ 19:12 ] [ همشهري ] [ ]
انه منگ
انه منگ    سن انه منگ 

 

 

کر کره ننگ پروازه ینگ 

  

 

دولانم دورنگه که   پر پره ننگ آوازه ینگ  

 

 

ائشتم هرگیجه من  کاشگا سننگ لای لاینگه 

 

 

یاغشنگ نم نمننگ سسه بهارنگ سازه ینگ 

 

 

آبشاره اوخشیر سننگ مهرنگ انم 

  

 

سن صبرله داغنگ وعاطفه ننگ چشمه سه ینگ 

 

 

انم او جانم ده یو   آیم ده یو     هم قنطم 

  

 

سن قرنقه گئجه منگ شو 

 

 

 رازه ینگ شو رازه ینگ  

 

 

گیندزم  سن گینمنگ هرگینمنگ ائرته سه ینگ  

 

 

ایریم سن گئزمنگ سن گئزمنگ تیته سه ینگ 

 

 

آسمان الدوزه ینگ سفره مزنگ سن دوزینگ  

 

 

شمع کمن یانرنگ و  

 

 

ایسته مسم    سن تیکننگ 

 

 

قزلنگ سن گیمیشنگ  

 

 

سن الماسنگ دانه سه ینگ  

 

 

گئونر خدای سنه بیلم اوننگ احساسه ینگ  

 

 

سرو انم ...صنوبرنگ...  

 

 

 

قوجاق قوجاق یاسمننگ  

  

دلنوشته ی عشق یعنی مادر  ....

 

  

 گل ریحانه سننگ  

 

  ایری شو پل ده یاسه ینگ   

  

ترجمه  

 

 

مادرم هستی

 

مادرم هستی  تو مادرم هستی 

 

تو مانند پرواز قاصدک ها 

 

دورت بگردم که  به آواز پروانه ها میمانی 

 

کاش هرشب صدای لالایی ترا میشنیدم 

 

صدای تو صدای نم نم باران است و ساز بهاران 

 

مهرتو بمانند آبشارانست 

 

صبر تو همانند کوه و چشمه عاطفه هستی  

 

مادرم جانم بود و ماهم بود و پر پرواز من 

 

تو همان راز شبهای تاریک منی مادرم 

 

روز من ...تو خورشید منی تو صبح هر روزمنی 

 

تو قلب منی ...چشم منی ...وسط وسط چشمم 

 

تو ستاره آسمانی ...نمک سفره مان 

 

مانند شمع میسوزی ...نکند تمام شوی  

 

تو طلایی ...نقره ای یا دانه الماسی 

 

خداوند هم به تو میبالد میدانم که تو احساس خداوندی 

 

مادر چون سرو و صنوبرم تو بغل بغل یاسمنی 

 

تو گل ریحانه هستی... در باغ قلب من تو گل یاسی 

 

« در کوچه جان همیشه مادر باقیست» 

 

«شعریست که تا ابد به دفتر باقیست» 

 

روز مادر و روز زن به تمام  بانوان مبارک

 

 

[ چهارشنبه نوزدهم فروردین ۱۳۹۴ ] [ 21:24 ] [ همشهري ] [ ]
ایری لره قونرده
ائرته که توردم   خووله سسلرنه ائشدم 

 

 

خورازاوخیئرده باجمه قارداشمه اویاتدم 

  

 

یقودلن ایدیش ایاق دونگ نن که اوردئیده 

 

 

قابلمه یو قلفت و بیر سله  دوله بایده یده  

 

 

فارسنکه یو نئچه قوجاق اودنه ده خلته ده 

 

 

یئلپه زغال کبریت و بیر نفت دانه ده اورتده 

 

 

توپه من قوجاقلدم  طنف لره چوله دم    

 

گلن لرم بیر بقچه ده نئچه دیگین باغله دم 

 

 

دروده ایچ درشگه که گئدی مینئی سورسه لن 

 

 

سیزده بدرچن اوقشنگ یوردمه  گئرساتسلن 

 

 

دایه ..خله..عمه .. قونم قوشنه لره که یقدی 

  

 

تخل تخل یا تله ول  درشگه یه بئز سقدی  

 

 

ووردی یوله گئدی چغورباغه بیر داغه داشه  

 

  

 

کئنه یولدن سرداری ننگ باغنه بش قارداشه  

 

 

 

یئتشدی بئز قشنگ باغه ذوق ائدی او سیزده ده  

 

 

   

اوتردی بیر قراق ده  یو های ایزالدی کئلگه ده  

 

   

چنارلرنگ کئلگه لره یووا ره نن  ال اله  

 

 

بئرودلن بیر بیره ال گل یاغوده چئل لره   

 

 

طنف لره باغله دلن  اکه قونر  درخته  

 

 

 

اویان بویان  دیگینه ده  آستن ده یم بیر تخته

  

 

 

گلوشده یه قئیرتدلن باشه مزم   قئزنده  

 

 

 

اوینه ماقنگ وخته یده شمال یوتئی که ائنده  

 

 

 

قلفته پالچق چکدلن که قویسلن اجاق ده   

 

 

پلو بیشرسلن او اوت ده توغنه چراغ ده 

  

 

 

کندک لره قویودلن آستن ده که قئینه سن  

 

 

 

تئکردلن چای جورنه دن بیره آنخ دمله سن 

  

 

 

قئزله گئزرده بش دانه داشه  بئله یومری 

  

 

اوغلان له یم وورردلن سئرچه یو سار قمری 

 

 

 

اوینیردلن چلی آغاج یا کبدی گا  توشله   

 

 

قله کمان و داشه ده یخئردلن او قوشله  

 

 

 

اکه سانه آغاج ایچرده گابیر آسمان ده  

 

 

 

دیشرده اوایزاق لره بیرتیرو بیرکمان ده  

  

 

بیر گوشه ده شلغ پلغ آئینه ده خان توتماغ  

 

 

 

یا رسمه ده او گین له یم بوجرادا چوخارتماغ 

  

 

 

خان سیبیله تولئیرده یواوتررده بیر تخت ده  

 

 

 

قویر دلن قولباشه ده بهی یده  او وخت ده   

 

 

 

او میر نوروزی یده شاباش بئررده عیده   

 

  

یئرلره یم سئونجه لئرده رسم لره بئلی ده   

 

 

بیر پره له دیگین ووردلن اوگین سبزه نه 

 

 

 

قازردلن درخت ده بیر  بیچاقه نن یازنه  

 

 

 

بیر پره له چخردلن داغ لره که یئقسلن  

 

 

 

شنگی یو یا چریش وآنخ لره که ساتسلن  

 

 

 

اوینردلن توتولی بش داشه و قره گئردمه 

  

 

 

گئزردلن گئرمله یئر  گئزنمله   یوردمه   

 

 

«اون اکه »گین گئزندلن سیزده بدر که گئشده  

 

 

 

ایری لره قونده   ایشالا  جانلره  یاپشده    

 

 

ترجمه 

 

«به جانها مینشست »

 

صبح زود که از خواب بیدار شدم 

 

خروس میخواند که خواهر و برادرم را از خواب بیدار کردم 

 

از  دیروز ظرف و ظروف را جمع کرده و آنجا بود 

 

قابلمه و دیگ و سبدی پراز کاسه و بشقاب 

 

چراغ فارسنکه و چند بغل هیزم که درون کیسه ای جا داده بودند 

 

باد بزن و زغال و کبریت و نفت دانی که وسط راهرو افتاده بود 

 

توپ را بغل کردم و طناب های بازی را پیچیدم 

 

عروسکم  را در پارچه ای پیچیده و گره زدم 

 

سه درشگه ای که داخل کوچه منتظر بود تا سوارمان کند 

 

و برای سیزده بدر جاهای دیدنی شهرم را نشانمان بدهند 

 

دایی و خاله و عمه و همسایه ها را جمع کردیم 

 

و با فشار و بزور داخل درشگه ها جا گرفتیم  

 

براه زدیم برای رفتن به کوه و دشت 

 

از راه کهنه بش قارداش تا به باغ سردار رسیدیم 

 

به آن باغ زیبا که رسیدیدم بسیار ذوق زده بودیم 

 

گوشه ای اوتراق کرده نشستیم و گاه در سایه دراز کشیدیم 

 

چنار هایی که با سایه ها دست بدست هم داده بودند 

 

و انگار در دشتها گل باریده بود 

 

طنابها را به درختهای بزرگ و قوی بستند  

 

دوطرف را دو گره بزرگ و تخته ای برای نشستن تعبیه شده بود 

 

با تاب خوردن سرگرم شدیم 

 

و الان وقت  آن بود که باد قورت بدهیم همین حالا ! 

 

 پشت دیگها را گل مالیدند و روی اجاق گذاشتند  

 

تا برنج را روی آتش بپزند و مرغ را روی چراغ نفتی اماده کنند 

 

کندک ها را روی آتش زیر دیگ گذاشته بودند و میجوشید 

 

چای میریختند و یا کاکوتی دم میکردند 

 

دخترها بدنبال سنگهای گرد میگشتند تا بش داش بازی کنند 

  

و پسرها  مشغول زدن سئرچه و سار و قمری بودند 

 

گاهی چلی آغاج یا کبدی و گاهی توله بازی میکردند(1) 

 

و گاه با تیر کمانی پرنده ای به زمین میافتاد 

 

دو چوب در آسمان به پرواز در می آمد (2)

 

و در دور دستها به زمین میافتاد 

 

در گوشه ای معرکه ای بر پا بود آئین میر نوروزی یا خانگیری 

 

شاید آنزمان این ادا ها سنت محسوب میشد 

 

خان مردی که سبیلش را تابیده بود بر تختی مینشست  

 

او را بر  دوش سوار وسط میدان میاوردند  

 

میر نوروزی عید را شادباش میگفت 

 

و اینگونه با رسم و آیین رسیدن بهار را بزمینیان  مژده میداد 

 

در گوشه و کنار عده ای سبزه گره میزدند 

 

عده ای به کوه میرفتند 

 

 تا سبزی شنگ و چریش و کاکوتی برای فروش جمع کنند 

 

بازی های محلی مانند توتولی و بش داش و قره گردم را بازی کردند (3) 

 

و جاهای زیبا و دیدنی شهرم را گشتند 

 

دوازده روز تفریح بود و گردش  

 

روز سیزده هم بدین سان گذشت 

 

امید که بر دلها و جانها نشسته باشد... 

 

(1)=چلی آغاج بازی اکر دوکر امروزی 

 

(2)=دربازی اکر دوکر دوچوب بهم میخورد و میپرید 

 

(3)= توتولی یا وسط بازی امروز و بش داش و قره گردم 

 

 از بازیهای محلی است

 

 

 

 

 

  

 

 

 

 

 

 

 

[ یکشنبه شانزدهم فروردین ۱۳۹۴ ] [ 19:0 ] [ همشهري ] [ ]
گئچه ننگ ایله
بهار یئتشده یاغشنگ ایسه گلر عشق یاغر 

  

 

سبز اولر جاخه لرنگ الره یو گل دن دولر 

   

 

 سنبلنگ ایزه بوگین گیلر بئزه چشمی وورر 

  

 

پدنه یردن چخر های یاغشه سلام ائدر 

 

 

بهارنگ قدم لره نرم ده نقد   آرام یئنر  

 

  

رخته آغ ساتین ده باخ عشوه یه نن یردن چکر 

 

 

باغ لره قرمز و سبز و صورتی او رنگ بئرر  

 

 

ایز سانه رنگه بوگین بیر بره شو بهار قوشر 

  

 

شمالنگ ایسه وورر پندق لره تور قوزده رر  

 

 

بلبله اوخده رر اولنگ لره    سس گئتر رر 

 

  

چشمه نه قئینتر و اترکه چن   خبر گئدر  

  

 

بامانگ بالغ لره که ذوق ائدن سوده ایزر 

 

 

یاغده رر یاغشه یوگئی گیئر رر 

  

 

الاداغ ده  گئچه له او لئوه لردن حض ائدر 

  

 

غنچه ننگ دوداغنه  نسیم  ائپر 

 

 

سوسن و صنوبره شماله باغ ده ترپه تر 

  

 

غار لره قئزه لقه او داغ و داش ده ارتر 

 

 

بو قشنگ بهار نقد کئنه یه نه که گل  تیکر 

 

 

آسمان بلوده نن یوار ائدر گینه سپر  

 

 

قمری و کفتره بو بهارنگ ایسه اوینتر 

 

 

 

ترجمه فارسی 

 

«سال بز» 

 

بهار رسید و باز بوی باران و بارش عشق 

 

باز سبز شدن شاخه ها و پر شدن دستهایش از گل 

 

سنبل چشمک زنان امروز صورتش خندان ست 

 

باز پونه ها به باران سلامی دوباره خواهند داد 

 

بهار چه آهسته ونرم قدم  بر میدارد 

 

نگاه کن که با چه عشوه ای لباس ساتن سپیدش را از زمین میکشد 

 

باغ ها را رنگ قرمز و سبز و صورتی زده است 

 

تو گویی صدرنگ را  بهار درهم آمیخته ست 

 

نسیم که میوزد جوانه ها را بیدار میکند 

 

بلبل نغمه خوان میشود وصدایش  تا دوردستها در دشتها میپیچد 

 

چشمه ها میجوشند تا به اترک خبر میرسد 

 

ماهی ها در حوض بابا امان با شادی شنا مکنند 

 

باران میبارد و علف سبز میشود 

 

و بز های کوهی از خوردن علفهای تازه رو ییده  لذت خواهند برد 

 

نسیم بهاری بر لبهای غنچه بوسه خواهند زد  

 

 گل سوسن و درخت صنوبر را باد بهاری تکان خواهد داد 

 

گرمای بهاری برفها را در کوه و دشت آب میکند 

 

این بهار زیبا بر دامنش بسیار گل خواهد دوخت 

 

آسمان هم به یاری ابرها آفتاب  خواهد پاشید 

 

و قمری و کبوتران را بهار رقصان خواهد کرد 

 

سال نو   تهنیت باد

   

  

[ سه شنبه بیست و ششم اسفند ۱۳۹۳ ] [ 16:10 ] [ همشهري ] [ ]
آخر چارشمه...چهار شنبه آخر
 

 

 

 

انمنگ چادرنه ائردم چخدم کوچه یه  

 

 

 

 

 

قورخنجه که رفق لره چاغردم او گئجه یه 

  

 

 

مره چره یقدی   اویان بو یان نن   

 

 

چپله مه دن کنده دن و یوشان نن  

  

 

 

 

اوت یوله سالدی یاخدی ایری لره  

 

 

 

چله نه که چخارتدی وایچردی بئز اوت لره 

   

 

 

 

خلئی خلئی خلته مه به_ دیشی ده که کلته مه به  

  

 

 

سوا گلیئم یمرته مه به _ اوغلان له اوخردلن 

  

 

 

 

هلو چکرده  اودن  و  اوت لره یاخردلن  

 

 

 

قاشق زنی _ ملقه زنی_ ایشی له  

  

 

 

 

دروازله  بهی له  یو کیچی له   

 

 

 

چادر باشده  رفیق نن گلردلن مله یه  

  

 

 

 

غشمار مله دن    تا  شتر خانه یه  

  

 

 

 

ووردلن ایشی لره دورردلن قراق ده  

  

 

 

ائو ایه سه  پای لرنه قویوده او بایاق ده 

  

 

 

 

مشگل گشا کروم ده یو ایشی یه چن گلرده  

 

 

 

 

نقل و نبات کیشمیشه نن  ملاقه یه تئکرده 

 

 

 

 

گیل ماقه نن گئدردلن اوبیر  باغله ایشی یه 

  

 

 

 

های خپکه باخردلن او  دام ده که دیشی یه   

 

 

 

 

شاید   قویوده خلئی او  خلته نه   

 

 

 

دیشی ده که سوسن یازن  کلته نه   

 

 

اونن سوره  قاچردلن   ایراق دن   

 

 

 

 

بلبل تکن ایچردلن      اوباغ دن 

  

 

  

 

ساره لقم سننگ که یو او رنگ گنگ  

 

 

 

 

من که اولر قرمز لقنگ قشنگ گنگ 

  

 

 

 

گا  بیر بره  دئیر دلن اوقئزله که   قاچنده   

 

 

 

اوغلان لره یا سچره ماقده یو  یا   گئچنده  

 

 

 

 

اویم اولرده خاطره  بئزی چن که اوگیجه   

 

 

 

یانرده قاشه کرپی سه  چاغا گینه  خدیجه   

 

 

 

تف لیئردلن کیزه لره تاشلیئردلن که سنسن 

  

 

 

 

شو بانه یه بلا قضا  باشلرن نن   دولا نسن 

   

 

 

 

اوت لره بئز یاخدی و های ایچردی  

 

 

 

 

فریوان بو گیجه لردن   گئچر دی  

 

 

 

 

سچره دی که زمانه ننگ اوتن نن  

  

 

 

 

پفله دی های بو اوت لره یاخن نن 

  

 

 

 

ذوقه مز او سه شنبه     گین باتنده 

  

 

 

 

ترقه یوفشفشه نه جولرده قایم ائدنده  

  

 

 

 

ایدیش یوون سیم لره  های چولنده 

   

 

 

 

باشمزنگ  دورنده    تو بئرنده  

  

 

 

 

سنته ده آرام گلرده یو آرام گئدر ده   

 

 

 

او اوت له تام   بی دردسر یانرده  

 

 

 

آخرین چهار شنبه سال 

 http://www.folder98.com/images/43513471135095866781.jpg

 

چهار شنبه سوری  

 

 

 

چادر مادر را که سر کردم به کوچه پا گذاشتم 

  

 

 

دور از چشم مادران و پنهانی دوستان را صدا کردم  

 

 

 

مقذای خار و خاشاک از اینجا و آنجا جمع کردیم 

  

 

چوبهای ریز و درشت و هیزم را رویهم گذاشتیم  

 

 

 

آتش روشن کردیم و چه دلهایی سوزاندیم 

  

 

 

و بعد از به اصطلاح «چله چخدی » آتش ها  را خاموش کردیم  

 

 

 

« خاله خاله کیسه مرا بده_ 

  

 

کلاهی را که  در آن سوراخ گذاشته ای را»  

 

 

« فردا  که بیایم تخم مرغم را بده» 

 

 

 پسرها این شعر فولکلور را میخواندند 

  

 

 

و آتشی بزرگ بر پا کرده بودند که زبانه میکشید  

 

 

 

یادش بخیر قاشق زنی و ملاقه زنی... 

 

 

 بزرگ وکوچک به طرف در ها راه می افتادند  

 

 

چادر بسر از غشمار محله تا به شتر خانه که مسافت زیادی بود 

 

 

در ها را میزدند و کناری میایستادند  

 

 

صاحبخانه از قبل سهم شان را  کنار گذاشته بود  

 

 

آجیل مشگل گشا در دستانش تا پشت در می آمد  

 

 

و نقل و نبات و نخودچی کشمش 

 

 

 در داخل ملاقه ای که با آن به در میکوبیدند میریخت 

  

 

میخندیدند و باز پشت در بسته دیگری می ایستادند و بدر میکوبیدند  

 

 

شاید هم یواشکی به سوراخ بامی نگاه میکردند 

 

 

 که سوسن در شعرش از آن یاد کرده بود 

 

 

بعد از آن ازدور میپریدند  و چون بلبلی به پرواز در می امدند  

 

 

زردی من از تو و سرخی و زیبای تو از آن من 

 

 

«زردی من ازتو سرخی تو از من  

 

 

گاهی درین پریدن ها دخترها  و پسرها بهم میخوردند  

 

 

و اینهم خود در آن شب خاطره ای برای ما دختر ها بود 

  

 

خاطره سوختن  ابروها و مژه های  

 

 

طفلکی خدیجه هنگامی که از آتش میپرید 

 

 

بعضی ها کوزه های کهنه آبشانرا  

 

 

آب دهان انداخته  

 

 

 از پشت بام به داخل کوچه میانداختند تا بشکند 

 

 

و براین عقیده بودند که رفع بلا میشود  

 

 

آتش ها روشن کردیم و خاموش شد و بسیار ازین سنتها را گذراندیم  

 

 

بسیار از آتش زمانه عبور کردیم 

 

 

 و از نزدیک بر این آتش ها فوت کردیم 

 

 

تمام شادی کودکانه ما بعدازظهر سه شنبه بود  

 

 

و پنهان کردن ترقه و فشفشه های دست ساز در جیب....  

 

 

ویا گلوله کردن سیمهای ظرفشویی و چرخاندن دور سر 

 

 

 که با ریختن نفت و روشن کردن جرقه های زیبایی  میزد 

 

 

این سنت زیبا آرام  شروع میشد وآرام میگذشت  

 

 

وتمام آتش های روشن بدون دردسر میسوخت  

 

 

« چهارشنبه سوری   نه چهارشنبه سوزی» 

 

 

درین شب زیبا با احیای سنتها حرمتها را پاس میداریم

[ سه شنبه نوزدهم اسفند ۱۳۹۳ ] [ 10:40 ] [ همشهري ] [ ]